Is een RI&E voor jou verplicht?

In de basis geldt: zodra je werkgever bent, moet je een schriftelijke RI&E hebben die past bij jouw organisatie en werksituatie. Een vast onderdeel daarvan is het Plan van Aanpak: daarin leg je vast welke maatregelen je neemt, wanneer en op welke manier. [1]

De Nederlandse Arbeidsinspectie controleert of je een RI&E en Plan van Aanpak hebt en of deze volledig zijn. Ontbreken ze, dan kan de inspectie handhaven en kan er direct een boete worden opgelegd. [2]

Er zijn enkele uitzonderingssituaties. Werk je bijvoorbeeld met maximaal 40 uur arbeid per week (alle werknemers bij elkaar opgeteld), dan kun je voor de verplichte RI&E gebruikmaken van de Checklist Gezondheidsrisico’s (een verkorte route). [3]

Heb je een RI&E echt nodig (naast “omdat het moet”)?

Ja. Een RI&E is bedoeld als praktisch stuurinstrument. Je brengt risico’s systematisch in beeld (bijvoorbeeld fysieke belasting, psychosociale arbeidsbelasting, gevaarlijke stoffen of brandveiligheid) en je vertaalt die naar concrete acties in het Plan van Aanpak. Dat maakt het makkelijker om prioriteiten te stellen, verantwoordelijkheden te beleggen en voortgang aantoonbaar te borgen. 

Daarnaast helpt een actuele RI&E om misverstanden te voorkomen bij een inspectie of na een incident: je kunt laten zien dat je risico’s kent, maatregelen neemt en continu verbetert. 

Welke RI&E heb je nodig?

Welke RI&E je nodig hebt, hangt vooral af van (a) hoeveel arbeid je laat verrichten, (b) de aard van je werkzaamheden en (c) of toetsing verplicht is. Hieronder staan de meest voorkomende routes.

Route A: maximaal 40 uur arbeid per week

Laat je in totaal maximaal 40 uur per week arbeid verrichten (alle werknemers samen)? Dan kun je de Checklist Gezondheidsrisico’s gebruiken. Deze checklist is ontwikkeld als instrument voor deze groep en helpt je om de RI&E in verkorte vorm uit te voeren. 

Route B: branche RI&E (als die bestaat voor jouw sector)

Voor veel sectoren bestaat een branche‑RI&E‑instrument. Zo’n instrument is ingericht op de meest voorkomende risico’s in jouw branche en geeft vaak direct suggesties voor passende maatregelen. De Arbeidsinspectie verwijst voor branche‑instrumenten ook naar het Steunpunt RI&E. 

Route C: RI&E op maat

Heb je meerdere locaties, complexere processen of specifieke risico’s (bijvoorbeeld intensief machinegebruik, logistiek verkeer, gevaarlijke stoffen of hoge psychosociale belasting)? Dan is een RI&E op maat vaak de meest passende route. Zijn er bepaalde gevaarlijke stoffen [7] aanwezig, dan moet de werkgever een aanvullende risico-inventarisatie en -evaluatie (ARIE) opstellen. Het uitgangspunt blijft dat de RI&E aansluit op de werkelijke situatie in jouw organisatie. 

Toetsing: wanneer moet je RI&E worden getoetst?

In veel situaties moet je RI&E (met Plan van Aanpak) worden getoetst door een gecertificeerde deskundige. De Arbeidsinspectie geeft aan dat bij een bedrijf met meer dan 25 medewerkers toetsing vereist is. Bij minder dan 26 medewerkers kan een werkgever gebruikmaken van een branche‑RI&E; die hoeft dan niet getoetst te worden. 

Wat als de RI&E “verloopt” of niet meer actueel is?

Een RI&E heeft geen vaste wettelijke vervaldatum. De kern is: je RI&E moet aansluiten op de werkelijkheid. Het Steunpunt RI&E benadrukt dat een RI&E nooit af is: als je bedrijf verandert, veranderen ook de risico’s, en dan moet je je RI&E bijwerken. Denk aan wijzigingen zoals een verbouwing of verhuizing, nieuwe machines, aangepaste werkprocessen, groei of krimp van teams, structureel ander werk (bijvoorbeeld meer thuiswerken) of nieuwe inzichten na incidenten en bijna‑incidenten. In zulke gevallen is het verstandig om je RI&E direct tegen het licht te houden en het Plan van Aanpak aan te passen. [4]

Ook hier geldt: de Arbeidsinspectie kijkt of je documenten aanwezig en volledig zijn. Als de RI&E of het Plan van Aanpak ontbreekt, kan dat tot handhaving en boetes leiden. 

Wat kost een RI&E?

De kosten van een RI&E verschillen per organisatie. Ze hangen onder andere af van het aantal medewerkers en locaties, het risicoprofiel (kantoor versus productie, logistiek of zorg), en of toetsing nodig is.

In de markt zie je voor kleine organisaties uiteenlopende prijsindicaties, mede afhankelijk van hoeveel je zelf voorbereidt en of je gebruikmaakt van een branche‑instrument. Sommige adviseurs noemen voor kleinere bedrijven bedragen in de orde van honderden tot enkele duizenden euro’s, afhankelijk van complexiteit en toetsing. 

Naast externe kosten is er vrijwel altijd een interne tijdsinvestering: input ophalen bij medewerkers, werkplekken nalopen, maatregelen plannen en voortgang bewaken. Het Steunpunt RI&E wijst er ook op dat de RI&E tijd vraagt van betrokkenen (zoals medewerkers, medezeggenschap en management) en dat slimme uitvoering kosten kan beperken. [6]

Daar staat tegenover dat investeren in gezond en veilig werken zich vaak terugbetaalt. Het Steunpunt RI&E verwijst naar onderzoek waaruit blijkt dat investeren in gezond en veilig werken gemiddeld rendement kan opleveren. [5]

Wat als je niets doet?

Als je geen RI&E hebt of deze niet op orde is, loop je niet alleen veiligheidsrisico’s, maar ook het risico op handhaving. De Arbeidsinspectie kan boetes opleggen bij overtreding van de arbeidsomstandighedenwetgeving; normbedragen variëren per categorie en worden o.a. gecorrigeerd naar bedrijfsgrootte. [6]

Snelle checklist: welke stap past bij jou?

• Heb je personeel of laat je mensen onder jouw gezag werken? Dan is een RI&E meestal verplicht.
• Is de totale arbeid maximaal 40 uur per week (opgeteld)? Overweeg dan de Checklist Gezondheidsrisico’s.
• Bestaat er een branche‑RI&E voor jouw sector? Dat kan je veel werk schelen. 
• Heb je meer dan 25 medewerkers? Houd dan rekening met toetsing door een gecertificeerde deskundige.
• Zijn er recente veranderingen (proces, locatie, machines, taken, incidenten)? Werk je RI&E bij zodat hij actueel blijft. 

Tot slot

Een RI&E is het meest waardevol als je hem gebruikt als werkdocument: actueel, concreet en gekoppeld aan een Plan van Aanpak dat je echt uitvoert. Zo maak je veiligheid en gezondheid praktisch, bespreekbaar en aantoonbaar in je organisatie. 

Bronnen

• [1] Arboportaal – Wat zegt de wet over de RI&E? (Arbowet art. 5, Plan van Aanpak): https://www.arboportaal.nl/onderwerpen/arbowet–en–regelgeving/risico-inventarisatie—evaluatie/wat-zegt-de-wet-over-rie
• [2] Nederlandse Arbeidsinspectie – Risico Inventarisatie & Evaluatie en Plan van Aanpak: https://www.nlarbeidsinspectie.nl/onderwerpen/arbeidsomstandighedenwet/risico-inventarisatie-evaluatie-en-plan-van-aanpak
• [3] Arboportaal – Checklist Gezondheidsrisico’s (max. 40 uur personeel in dienst): https://www.arboportaal.nl/externe-bronnen/instrumenten/checklist-gezondheidsrisicos-max-40-uur-personeel-in-dienst
• [4] Steunpunt RI&E – Ik heb al een RI&E (actueel houden): https://www.rie.nl/over-rie/ik-heb-al-een-rie
• [5] Steunpunt RI&E – Kosten-baten document (tijdsinvestering en rendement): https://backend.rie.nl/app/uploads/2023/11/RIE-Kosten-Baten-Document_SR.pdf
• [6] Nederlandse Arbeidsinspectie – Boetebedragen bij overtreding van de arbeidsomstandighedenwetgeving: https://www.nlarbeidsinspectie.nl/nederlandse-arbeidsinspectie/sancties-en-handhavingsmethoden/boete/boetes-arbeidsomstandighedenwetgeving
• [7] bijlage I van de Arbeidsomstandighedenregeling

13 mei, 2026 | Auteur Monique Bosscher
Delen mag, graag zelfs!